FİLMGÖSTERİ
KİTAPMÜZİK

Sayı: 12

ARA

X E-Kart Gönder

Giriş yap
Kullanıcı adı:
Şifre:
Eğer kayıt yaptırmamışsan, aşağıdaki düğmeyi tıkla.

Babalar ve oğulları: Balıklar

Hollandalı bir doğa araştırmacı olan Bleeker, 1870'li yıllarda dünya tarihi için önemli olacak bir ilke imza atıyordu. Yer, bugün Endonezya sınırları içinde bulunan Ambon adasıydı. Kiraladığı bir teknede, balıkçıların tuttuğu balıkları adlandırmaya çalışıyordu. Bu, tarihte ilk kez oluyordu. Renkleri karşısında hayranlık duyduğu tropikal balıkları tüm detaylarıyla defterine çizen Bleeker, çok sayıda balığın da isim babası olacaktı.


Yazı ve fotoğraf: Zafer Kızılkaya

İllüstrasyon: Mehmet Naci Dedeal

Filipinler
Filipinler'i çevreleyen mercan resifleri dünyanın en zengin sualtı yaşamını barındırıyor. Göster
Hiç tereddüt etmeden, masasının üzerindeki renk, desen ve şekil olarak birbirine benzemeyen balıkları ayrı türler olarak kaydediyordu.
Ne Bleeker ne de ondan yüz sene sonra gelen uzmanlar, yaptıklarında bir hata olduğunu düşünmediler.
Oysa sınıflandırılan balıkların birçoğu birbirinin yavrusu veya anne babasıydı.
Ama bu, beraberinde başka bilmeceleri de getirmişti. "Neden mercan resiflerinde bu kadar çok balık türü vardı? Neden bazı balık türleri yavru dönemden erişkin döneme geçerken şaşırtıcı bir değişim gösteriyordu?"
Bu soruların hepsi tam olarak yanıtlanamamış olsa da farklı teoriler bilmeceleri çözmek için bilim dünyasını ateşliyor.

Göster
Her ayrı tür balık, mercan resifinin belirli bir bölgesinde uzmanlaşarak uyum sağlıyor. Böylece farklı balık türleri mercan resifinde sadece küçük bir alanı kaplıyor ve başka türlerin de aynı bölgede yerleşmesine olanak sağlıyor.

Balıkların sayısını kontrol eden en önemli faktörlerin başında rekabet ve türlerin birbirini yemesi geliyor. Rekabet, yiyecek için olduğu kadar yaşama alanı için de kıyasıya devam eder. Var olan sınırlı sayıdaki kaynağı kullanmak zorunda kalan türlerin gelişmesi ve üremesi de bu durumdan etkilenir. Tropik balıkların dünyasında beslenme fırsatçılık üzerine kuruludur.

balıklar
Clark anemon: Anemonun altına yumurtladıktan sonra, çıkan yavrulardan akıntıya kapılmayanların aynı anemon içinde büyümelerine izin verir. Göster
Büyük çoğunluğu etçil olan resif balıkları, kendi türü de dahil olmak üzere istisnasız her larva ve yavru balığı yemeğe çalışır. Böylece her tür, diğerlerinin sayısı üzerinde yine belirli bir baskı uygular.

Peki, bu kadar çok avcının peşinde koşan yavru balıklar nasıl hayatta kalabiliyor? Yavru balıkların kaderi tamamen ana-babalarının çoğalma alışkanlıklarıyla belirleniyor.

Çoğu türler açık suya yumurta bırakırken, bir kısmı da yumurtalarını mercan resifine bırakarak onları koruyor. Yumurtadan çıkan larvalar sığ
sularda bir süre beslendikten sonra yavru formuna gelerek resife yerleşiyor.

Bleeker'ın o tarihte tahmin edemediği şey, bazı yavruların ana babalarına benzememe ihtimaliydi.

Çünkü gördüğü belirli türlerin yavruları anababalarının küçük bir kopyasıydı.

Bin bir surat

Avcıların baskısı yüzünden yavruların çoğunun ana babalarının yaşadığı ortamda dolaşma imkanı olmuyor. Bu yüzden daha farklı ve korunaklı bir alanda yaşamak zorunda kalıyorlar. Yavruların yediği besinler de bu yüzden farklı olabiliyor.

Tatlıdudak balığı yavrusu derin sularda gezinen ebeveynlerinin tersine, resifin sığlığında yaşar. Göster
Hayatta kalabilmek için o dönemde yaşadığı ortama uymak ve kendisini zehirli bir başka balığa benzetmek, bazı yavrularının tek çaresi oluyor.

Ana babalarından farklı görünen şekli ve rengi kendini daha iyi saklamasına yardım ediyor. Bu en fazla lapin ve papağan balıklarında görülen bir özellik.

Mercan resifi boyunca yiyecek bulabilmek için göç etmek ya da belirli bir bölgeyi savunmak, ancak erişkin olanların yapabildiği bir şey ve yavrular bunu yapamaz. Kimi türler, erişkin olana kadar üç-dört ayrı renk ve görünüm değiştirebiliyor.

Her farklı kostüm, büyüme sırasında değiştirdiği yaşam ortamlarında ona hayatta kalma şansı da veriyor.

Dragon lapin
Dragon lapin, yavruyken, tıpkı akıntıda sürüklenen bir yaprak görünümündedir. Göster
Kimi yavrular ise ana babalarının küçük birer kopyası görünümündeler. Bunun sebebi ise bu türün yavrularının ebeveynleri tarafından korunarak, aynı ortamda büyütülmesi.

Aynı besinleri yiyen ve yaşam ortamı gelecekte de aynı olan yavrular, kendilerini başka formlarda gösterme ihtiyacı duymuyorlar. Hayatta kalma dürtüsü onlara, binlerce balıktan farklı olarak genlerine aktardıkları değişik beceriler sağlıyor.

Zengin yaşam formlarının hüküm sürdüğü tropik mercan resiflerindeki balıkların, büyüdükçe değiştirdikleri kostümleri yaratabilmeleri çok uzun bir zaman aldı. Kostümü ortama uymayanlar bugün artık yaşamıyorlar.



Görüşünü Bildir

Not Ver

Arkadaşına gönder
©
Bu site, Doğan Burda Rizzoli Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. tarafından T.C. yasalarına uygun olarak yayınlanmaktadır.