FİLMGÖSTERİ
KİTAPMÜZİK

Sayı: 12

ARA

X E-Kart Gönder

Giriş yap
Kullanıcı adı:
Şifre:
Eğer kayıt yaptırmamışsan, aşağıdaki düğmeyi tıkla.

Çin Serüveni

Özcan Yüksek, iki kez gittiği Çin'de zamanlar arası bir yolculuk yaptı. Çin Seddi ve Terra Cotta'da binlerce yıl öncelere gitti. Ve Çin kentlerinde son beş yıl içinde meydana gelen değişiklikleri şaşkınlıkla fark etti.


Yazıve fotoğraflar: Özcan Yüksek

Ayakla top oynamanın en eski kayıtları Çin'de ama bugünkü futbolun atası değil. Çin, Avrupa kökenli futbolla yeni tanıştı ve kısa sürede kendini kanıtladı. Göster
Çin'e altı yıl arayla iki kez gittim. Özellikle başkent Pekin'de karşılaştığım durum şuydu: Artık Çin diye bir şey kalmıyor. Gelecekte, sadece Çinliler olacak. Muazzam bir ekonomik gelişme gösteren bu ülkenin büyük kentlerinde, eski mimarinin yok edilip yerine bizim Maslak'takilere benzeyen binalar, Mecidiyeköy'ü andıran üst geçitler yapılmasını üzüntüyle izliyordum. Çin, Çin olarak yok ama Çinliler var.



Daha az bisiklet; daha az, hutong denilen geleneksel evler, daha az Mao ceketi denilen yakasız bol düğmeli giysileri olan insanlar. Ama kırsal kesime, hatta şehir dışına çıktığınızda, zihninizde kalmış Çin manzaralarıyla karşılaşabiliyorsunuz.

Çin Seddi
Ülkenin doğusundan batıya uzanan Çin Seddi'nin toplam uzunluğu 7 bin 300 kilometre. Göster
Çin dünyanın en kalabalık ülkesi. Bundan hem memnunlar hem de değiller. Memnunlar çünkü bütün dünya bu ülkeye mal satabilmek için yatırım yapıyor, kapılarını aşındırıyor.

Kalabalık olmak onlara Birleşmiş Milletler'de ve bölgede bir siyasi güç olma imkanı yaratıyor. Kalabalıktan memnun değiller çünkü herkese refah getirmek, herkesi doyurmak hiç de kolay değil. O kadar büyük bir ülke ki, neredeyse bütün Doğu Asya'yı kaplıyor. Rusya ve Kanada'dan sonra dünyanın en büyük üçüncü ülkesi. Üstelik tüm Avrupa kıtasından daha geniş.

Çin Seddi
Çin Seddi'nin ziyaretçilerini karşılayan eski savaşçı kılığındaki Çin'li, hatıra fotoğrafçılarının isteklerini yerine getiriyor. Göster
Çin binlerce yıldır Türklerle komşu olmuş. Yerleşik bir toplum olduğu için savaşçı, göçebe ve hareketli Türk ve Moğol devletleriyle savaşmaktan çok yılmış. Çin Seddi'ni yaptıktan sonra bile rahat hissedememiş kendisini. Çin Seddi, MÖ 3. yüzyılda birleşik Çin'in ilk imparatoru Şiş Huah-ti tarafından yaptırıldı ve yüzyıllar boyunca daha uzun ve sağlam hale getirilmeye çalışıldı.
Pekin yakınlarından da geçen ve toplam uzunluğu 7 bin 300 kilometre olan Çin Seddi'ni gezerken (Batılılar buna Büyük Duvar diyor), binlerce yıl öncesine gitmek çok etkileyici. Bozkır savaşçılarının hakanları bile, hareket eden saraylarda yaşıyorlardı. Bu yüzden, ne kadar kalabalık olursa olsun, Çin ordularının galip gelmesi kolay olmuyordu. Hakanlar tekerlekli tahtlarının üzerinde ordularının başına geçiyorlardı.

Çin'de açık havada traş
Hava yağışlı olmadığı zamanlarda sokaklarda bin bir çeşit satıcının yanı sıra seyyar doktorlar, berberler, dişçiler karşınıza çıkabilir. Göster
Böylece gerektiğinde kaçıp gerektiğinde saldırabildikleri için savaşlarda başarılıydılar. Çinliler savaşçı Türklerin kıyafetlerini, ata binişlerini ve at üzerinde geriye doğru ok atma dahil savaş tekniklerini öğrendiklerinde, artık kendilerini koruyabiliyorlardı. Eski Çin'in bir diğer taktiği de göçebe toplumları yerleşik hayatın nimetleriyle cezbetmekti. Yerleşik hayata geçen toplumlar kısa sürede Çin tarafından kontrol altına alınabiliyordu. Uygurların akıbeti böyle oldu. Çin'deki Şincan Özerk Bölgesi ya da Doğu Türkistan böyle oluştu. Pekin'de, altı yıl önce gittiğim Uygur mahallesinin yerinde yeller esiyordu. Biraz zorlayınca Türkçe sözcüklerle anlaşabildiğim Uygur lokantacılar artık yoktu. Ben de bizim erişteye benzer makarnadan yeme imkanımı kaybettim.


Yasak Şehir
Yasak Şehir, imparator ve çevresindekiler için ayrılmıştı. Burası 8 yüz saraydan, 9 bin odadan oluşan bir labirent gibiydi. 10 metre yüksekliğinde bir duvarla korunuyordu. Göster
Orada duyduğum bir söylentiydi; İtalyan makarnası Çin'deki Uygur Türkleri'nin eriştesiymiş ve Marco Polo aracılığıyla oralara gitmiş. Ama şunu da duydum; Marco Polo bir sürü yere gitmiş olabilir ama Çin'e gittiği kesin değilmiş.

Beni Çin olarak asıl etkiliyen yer, Pekin'deki (Beijing) Yasak Şehir'di. Yani Çin imparatorluğunun sarayı. Sun Yat Sen'in ülkede cumhuriyeti kuran 1911 devriminden birkaç yıl sonra, bu imparatorluk sarayı da müzeye çevrildi. Ama henüz küçük bir çocuk olan son imparator ve ailesi 1924 yılına kadar sarayda yaşamaya devam etti. İçinde sayısız avlular ve isimleri başka kültürlere tuhaf gelecek köşkler var. Örneğin Yüksek Uyum, Göksel Saflık, Neşeli Melodiler adlı köşkler gibi.

Çin
Çin'in büyük şehirlerinde bisikletlerle motorlu araçlar on yıldır büyük bir mücadele veriyor. Göster
İlk ziyaretim sırasında Mao'nun Çin'i ekonomik açılmanın başlangıcındaydı. Yollardaki yerli ve yabancı otomobillerin sayısı artmıştı. Bu bisiklet ülkesinde, ilk mücadele otomobillerle bisikletler arasında yaşandı. Yollarda aynı anda binlerce bisiklet varken otomobil sürmek çok güçtü. Çare olarak şoförler sürekli kornaya basıyordu. Öyle ki, kornaya arada bir basılır ya, burada ellerini arada bir kornadan çekiyorlardı. Arabalar ambulans gibi ötüyordu. Birkaç ay önceki Pekin'de ise bisikletler artık yollardan çıkarılmış, otomobiller egemenliklerini ilan etmişti.

Dünyanın çatısı
Dağlar Çin'in üçte ikisini kaplıyor. Dünyanın tek, 8 bin metre yüksekliği geçen 14 zirvesinin bulunduğu Himalaya sıradağları ülkenin batısında. Nepal, Çin ve Pakistan bu sıradağları paylaşıyor. Tibet Yaylası, 4 bin metre yüksekliğiyle "Dünyanın çatısı" benzetmesini boşuna hak etmiyor. Çin'in kuzeyinde ve kuzey batısında iki büyük çöl, Taklamakan ve Gobi uzanıyor.
Atlas, bu çöllerin içine kısa süreli yolculuklar yaptı ama baştan başa çölleri geçme hayalleri hâlâ gerçekleşmedi.


Kimbilir?.. Belki bu yıl, bu maceralardan biri başlar. Ya da bir Mobidik okuru büyür ve Atlas için çölü geçen ilk maceracı olur.

Çin sokakları
Çin şehirlerinde gece sokaklar şenlenir. Alışveriş, yemek ve sohbet, sokaklarda kurulan tezgahlarda sürer. Göster
Kuzeydeki ovalar 4 bin 345 kilometre uzunluğundaki Sarı Irmak tarafından sulanıyor. Dünyanın en sarı ırmağıdır. Çok sık taşması ve meydana getirdiği selden on binlerce kişinin ölmesi yüzünden, ırmağın bir adı da "Çin'n Hüznü"dür. Tropik iklimin egemen olduğu güneyde 5 bin 520 kilometre uzunluğundaki Mavi Irmak da korkunç selleriyle ünlü. 1954 yılında meydana gelen bir selde 350 bin kişi hayatını kaybetmiş. Çin'i benim için çekici kılan en önemli nokta, eski Çin felsefesi olmuştu: Tao ve Konfüçyus. Taocu öykülere ve eski Çin bilgeliğine ait metinlere hep ilgi duydum.
En iyisi, yazıyı Tao'nun bir sözüyle bitirmek: "Dünyadaki en yumuşak şey / en sert şeyi altında ezer."

Terra Cotta askerleri

Terra Cotta askerleri
Göster
Şian, ülkenin en ilginç tarihi merkezlerinden Terra Cotta'sıyla ünlü. Toprağa gömülmüş yüzlerce askerin bulunduğu siteden söz ediyorum.
Yine İmparator Şiş Huan-ti'nin mezarına gömülen ve insan boyunda, 6 binden fazla toprak asker heykeli. Yaklaşık çeyrek yüz yıl önce bulunan Terra Cotta askerleri, dünyanın en ilginç arkeolojik buluntularından sayılıyor. Eski Çin tarihçisinin kayıtlarına göre tam 700 bin kişi, mezarı ve çamurdan asker heykellerini 36 yılda yapmış.

Çin
Göster



Görüşünü Bildir

Not Ver

Arkadaşına gönder
©
Bu site, Doğan Burda Rizzoli Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. tarafından T.C. yasalarına uygun olarak yayınlanmaktadır.