FİLMGÖSTERİ
KİTAPMÜZİK

Sayı: 12

ARA

X E-Kart Gönder

Giriş yap
Kullanıcı adı:
Şifre:
Eğer kayıt yaptırmamışsan, aşağıdaki düğmeyi tıkla.

Harikalar Dünyası

İlkçağ yapıları içinde insanı en çok yedi yapı hayrete düşürmüştü. Sidonlu Antipatros onları "harika" olarak nitelendiriyordu. Dünyanın Yedi Harikası günümüze dek ulaşmasa da ünlerinden hiçbir şey yitirmedi.


Yazı: Mukadder Çilingiroğlu

Fotoğraf: Hakan Öge, Cüneyt Oğuztüzün, Fatip Özenbaş, Fatih Pınar

İllüstrasyon: Emre Erdur

Mısır
Göster
İnsanoğlu mağaralarda barındığı günlerden bu yana, karnını doyurmak, ısınmak gibi temel gereksinimlerini karşılamasının ardından ilk iş olarak, içindeki yaratma duygusunu dışa vurdu. İşe önce mağara duvarlarına resim yaparak başladı. Sonra, taptığı doğa güçlerine adamak için pişmiş topraktan heykeller yaptı. Yetinmedi, onlar için tapınaklar inşa etti. Derken insan sonu gelmez bir yarış içine giriverdi. Dinsel ve sivil yapıların en görkemlisini yapma; heykelin en büyüğünü, en güzelini, en değerlisini yontma; mezar anıtlarının en muhteşemini yaptırma gibi. Bu güzellik, estetik, büyüklük, değerlilik gibi kavramlara bir de kralların, kraliçelerin ölümsüzlük arayışı eklenince ortaya bugün bile izlemeye doyamadığımız yapı ve yapıtlar çıkmış oldu. Savaş veya ticaret ile zenginleşen krallar, kraliçeler bu uğurda keselerinin ağzını açtı. Böylece, dönemlerinin en büyük mimarları, heykeltıraşlar, ressamları da geride olağanüstü eserler bırakmış oldu. İlkçağ'ın gelişkin uygarlıklarında insanın dudaklarını uçuklatan çok sayıda eser vardır. Ancak, İÖ 2. yüzyılda yaşayan, yazar Sidonlu Antipatros bunlardan yedi tanesini diğerlerinden üstün bulur, daha da ötesi onlara "harika"der. Herkesin "Dünyanın Yedi Harikası" diye bildiği bu yedi eseri kitabında birer birer anlatır.

Bodrum
Göster
İşte, Antipatros'un "yedi harikası" o günden bugüne dek bir başkadır insanoğlunun gözünde. Depremler, yangınlar, savaşlar, hırsızlık ve kalıntıların başka yapılarda malzeme olarak kullanılması gibi nedenlerle yedi harikadan yalnızca piramitler sağlam şekilde günümüze kadar ulaşmıştır. Diğerlerini ise İlkçağ yazarlarının gezi anılarından tanıyabiliyoruz. Resimlerin çoğu da kitaplardaki anlatılardan esinlenilerek çizilmiş tasarımlardır. Yedi harikanın tümünü gören İlkçağ yazarlarından Pausanias, Plinius ve Bodrum doğumlu, tarihçi Herodot dönemin şanslı kişileriydi.

Rodos
Göster
Annesine yazdığı mektuplardan tanıdığımız, Demetrius adında bir çocuğun da 12 yaşında iken bu yapıtları babasıyla birlikte görmüş olması kıskanılacak bir durumdur doğrusu. Demetrius mektubunda bir taraftan Rodos heykelinin (Rodos Kolossosu) büyüklüğünü anlatırken diğer taraftan şu sözlerle sızlanıyordu: "Anneciğim, sana bu mektubu Rodos'un dev heykeli Kolossos'tan yazıyorum. Adamlar, Kolossos'un Akdeniz'e uzanmış sağ eline çıkıp meşaleyi yakıyorlar. Ben de çıkmak istedim ama, babam bırakmadı. O kadar yüksek ki.
Yedi harika eserin tümü bir zamanlar Osmanlı İmparatorluğu topraklarındaydı. Bugün sadece ikisi Anadolu'dadır. Bunlardan biri, İÖ 6. yüzyılda yapılan Efes Artemis Tapınağı'dır. Bu eser için Bizanslı Philon "Babil'in Asma Bahçeleri'ni, Olimpos'taki Zeus Heykeli'ni, Rodos Kolossosu'nu, yüksek piramitlerin kudretli işçiliğini ve Mausolos'un mezarını gördüm. Ama bulutlara doğru yükselen Ephessos'taki tapınağı gördüğümde, diğerlerinin tümünün gölgede kaldığını hissettim" diye yazmıştı. Pausanias ise bu tapınak için, "insan elinden çıkmış yapıtların en mükemmeli" der. Anadolu'daki iki harikadan diğeri ise Bodrum'daki "Halikarnassos Mausoleumu"dur. Mimarlığını Pytheos'un yaptığı anıt mezarın yapımına Karia satrabı Mausolos, kendi yönetimi zamanında başlar ve inşaata onun ölümünden sonra karısı, aynı zamanda kız kardeşi Artemeisia devam eder. İÖ 350 yılında yapımına başlanan yapının 1500 yıl kadar ayakta kaldıktan sonra bir deprem sonucu yıkıldığı düşünülüyor. Anıt mezarın taşları ve bazı kabartmaları, Rodos Şövalyeleri'nce Bodrum Kalesi'nin yapımında kullanılmıştır. Anıt mezardan kalan çağının en ünlü heykeltıraşlarının yaptığı kabartmalı süsler, Artemeisia ile Mausolos'un heykelleri ve dört atlı arabanın parçaları ise Padişah I. Abdülmecit'in izniyle Londra'daki British Museum'a götürülmüşlerdir.

Keops Piramidi

Keops Piramidi
Göster
Mısır'ın Kahire kentinde, Giza bölgesinde bulunan Keops piramidi dünyanın yedi harikasından günümüze dek tam olarak ulaşan tek yapıdır. İçinde Mısır hükümdarı Keops'un mezarı bulunan 138 metre yüksekliğindeki yapı, basamaklar şeklinde göğe doğru yükselir. İÖ 2800 yıllarında yapılan piramit, bazıları 10-15 ton ağırlığındaki 2.300.000 adet blok taşın üst üste yığılmasıyla oluşturulmuştur. Yapımı yaklaşık 30 yıl süren piramidin üzerini kaplayan parlak kalker levhalar artık yoktur.

Mausolos'un Mezarı

Mausolos'un Mezarı
Göster
Yapımına İÖ 4. yüzyıl'da Karia kralı Mausolos için başlanmıştı. Antik yazarların aktardıklarına göre Mausoleion, dört bölümden oluşuyordu. En altta yüksek bir kaide, onun üzerinde sütunlu tapınak şeklinde bir bölüm vardı. Daha üstte ise 24 basamaklı piramid şekilli bir çatı ve en tepede dört atın çektiği araba içinde Mausolos ve Artemisia'nın heykelleri yer alıyordu. Anıtın toplam yüksekliği 55 metre olarak tahmin ediliyor. Mezar; yapısı, biçimi, kabartmaları ve heykelleri ile olağanüstü etkileyiciydi. Bodrum'da birçok tarihi eserin günümüze ulaşmasına rağmen bu mezara ait az sayıda kalıntıya rastlanıyor.

Babil'in Asma Bahçeleri

Babil
Göster
Babil'in Asma Bahçeleri İÖ 6. yüzyılda Babil Kralı Nabukadnezar tarafından karısı Amyitis'i neşelendirmek için yaptırılmıştı. Büyük duvarlarla desteklenerek bitkiler için alan yaratılmış, buralara ağaçların bile kök salmasına yetecek kadar çok toprak serilmişti. Yüksekte kalan bahçeleri sulamak için Fırat Nehri'nden su pompalanıyordu. Zamanla kumlara gömülen Babil kenti ve Asma Bahçeleri'ne ait kalıntılar arkeolojik kazılarla ortaya çıkarıldı.

Zeus Heykeli

Zeus Heykeli
Göster


Zeus Heykeli, Yunanistan'ın Olimpia kentindeki Zeus tapınağı içindeydi. Heykel İÖ 5. yüzyılda Phidias tarafından altın ve fildişinden yapılmıştı. Zeus, kabartmalarla süslü bir tahtta oturuyor, elinde Zafer Tanrıçası Nike'ı tutuyordu. Öylesine büyüktü ki, ayağa kalksa başı tapınağın çatısını delip dışarı çıkardı.

İskenderiye Feneri

İskenderiye Feneri
Göster
İskenderiye Feneri Romalıların Mısır'ı ele geçirmesinden sonra kurdukları Ptolemaios devletinin ilk kralı Ptolemy tarafından İÖ 3. yüzyılda yaptırılmıştı. 135 metre yükseklikteki fener mermerden yapılmıştı ve üzerindeki tunç ayna 70 kilometre uzaktan görülebiliyordu. Mimarlığını Kinidoslu Sostratus'un yaptığı fener depremlerle yıkılmıştı.

Efes Artemis Tapınağı

Artemis
Göster
Efes Artemis Tapınağı bugünkü Selçuk'taydı. Lydia Kralı Kroisos tarafından İÖ 560-550 yıllarında yaptırılan tapınak bir deli tarafından yakılınca aynı yere 3 metre daha büyüğü yapıldı. 55.10 x 115 metre boyutlarında, mermer heykelleriyle ünlü tapınak Hellenistik dönem tapınaklarının en büyüğüydü. 262 yılında Gotlar tarafından yıkılan tapınak bir daha onarılmadı ve kazılarda bulunan kalıntılar İngiltere'ye götürüldü. Bölgede bulunan Artemis heykelleri gibi birçok eser Efes ve Selçuk müzelerinde sergileniyor.



Görüşünü Bildir

Not Ver

Arkadaşına gönder
©
Bu site, Doğan Burda Rizzoli Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. tarafından T.C. yasalarına uygun olarak yayınlanmaktadır.